Son 2 haftadır Faceboook hakkında sosyal medyada ve bloglarda, kişisel bilgileri izinsiz paylaştığı gerekçesiyle oldukça olumsuz haberler çıkmaya başladı. Gizlilik poliçesinin gittikçe genişlemesinden ve evriminden başlayan bu haberler, günden güne şiddetini arttırmaya başladı. Konuyla ilgili örnek haberler: Wired, New York Times.  Konuya Avrupa Birliği ve Amerikan senatosu da el attı ve konuyla ilgili rahatsızlıklarını dile getirdiler.

Aslında buraya kadar benim için olaylar sadece takip şeklindeydi. Facebook’taki gizlilik ayarları, her ne kadar biraz karmaşık olsa da, beni tatmin ediyorlardı. Yelp, Pandora ve Microsoft’la yapılan bilgi paylaşımının opt-out (kullanıcılar otomatik olarak dahil ediliyor, dahil olmak istemiyorlarsa ayarlardan değiştirebiliyorlar) olması, bence çok doğru değildi; burada seçim hakkı kullanıcıya verilmeliydi, ancak yine de bu da benim için kabul edilebilir bir hataydı. Ayarlara girip, istediğim şekilde değiştirebiliyordum ne de olsa.

Ancak 3 gun once okudugum bu haber konuyla ilgili açıkçası midemi bulandırdı diyebilirim. Haberin can alıcı noktası Mark Zuckerberg’in yaptığı talihsiz bir chat dialoguydu. Bu dialoğa göre, Facebook sadece Harvard içinde hizmet gösterdiği dönemdeyken, Mark bir arkadaşına Harvard’dan birisiyle ilgili bilgi istiyorsan sorman yeter şeklinde bir cümle söylüyor. Arkadaşı ne alaka derken, Mark “kendileri verdi, sebebini bilmiyorum ama bana güvendi aptallar” diyor.

Facebook buna cevap olarak, kullanıcılarımızın bize duyduğu güven, bizim başarımız için çok önemli bir faktör anlamına gelen bir
aciklama yapti, ancak benim Facebook’a duyduğum güven zedelendi bile. Bundan sonra eğer Facebook’tan ayrılma kararı almazsam, Facebook’a yazı yazarken, resim yüklerken 2 kat daha dikkatlı olacağım. Gerçi umarım, onlar da bu olanlardan ders çıkartırlar ve kullanıcıların güveni hem kazanmaya çalışırlar, hem de daha fazla zedelemezler.

Son bir not: http://www.quitfacebookday.com/ isimli bir siteye katılanlar, 31 Mayıs 2010 tarihinde Facebook’tan toplu çıkış yapmayı planlıyorlar. Şu anda söz vermiş insan sayısı sadece 1256, yani Facebook kullanıcılarının onbinde biri değil.

Bu konu aklima ilk olarak, bana Facebook’tan mesaj gondererek Google’da calismak istedigini belirten bir master ogrencisi arkadasimiz sayesinde takildi. Kendisi Google’da calismak istiyordu ancak kendisinin adi ve soyadini Google’da arattigim zaman karsima hicbir sonuc cikmadi. Ne bir Facebook profili, ne bir Twitter/Friendfeed profili, ne bir blog yorumu veya blog yazisi. Kendisinin Internet’teki varligi konusunda hicbir bilgi yoktu.

Bu tur platformlarda yazdiklariniz, insanlara kendinizi tanitabilmeniz icin cok cok onemli. Sadece bilgi almak ve bilgi paylasmak deil kastettigim. Bunlar, bu platformlarin birincil amaci tabii ki. Ancak bundan ziyade cok daha buyuk bir arti daha getiriyor bu alanlar: Bilinirlik. Ve bunu etkilemek de tamamen sizin elinizde. Ilgi duydugunuz veya uzman oldugunuz konuda yazarak, paylasarak Internet’teki bilinirliginizi arttirmaniz cok kolay. Yarin, obur gun bir is gorusmesine gittiginizde karsinizdaki kisinin sizin hakkinizda bilgi edinmesi icin mukemmel bir firsat. Internet’teki kimliginizi guclendirmek, belki hemen farkina varmasaniz bile elbet bir gun ise yarayacaktir.

Yaklasik 3 gundur yazmayi dusunuyordum bu yaziyi, hatta itici guc olmasi acisindan Chrome’da acilmis olan sayafayi da kapatmadim bir turlu, sonunda yazabiliyorum o tab kapanacak.
Checkfacebook.com adresinde oldukca Facebook’un dunya capindaki kullanimi ve bu kullanicilarin dagilimiyla ilgili oldukca ilginc bilgiler yer aliyor. Site ustunde oldukca fazla veriye ulasabiliyorsunuz, ancak ben Turkiye’deki Facebook kullanimiyla ilgili bir kac veriyi paylasmak istedim.

• Turkiye kullanicisi sayisi acisindan 3. buyuk ulke.  Amerika 82.774.060 kullaniciyla birinci sirada, Ingiltere 19.039.140 kullaniciyla ikinci sirada. Onlarin ardindan Turkiye 12.856.000 kullaniciyla 3. sirada yer aliyor. Turkiye dunyadaki toplam Facebook camiasinin yuzde olarak %4,80′ine tekabul ediyor.
• Turkiye’deki Facebook kullanicilar arasinda erkeklerin orani %64,7 iken, kadinlarin orani ise %35,3. Sebepleri konusunda yorum yapmak istemiyorum
• Turkiye’deki kullanicilarin %66,2′si 18-34 yas araliginda.
• Turkiye’deki Internet kullanicilarinin %48,52′si Facebook kullaniyor. Bana ilk basta cok yuksek bir erisim orani gibi geldi, ancak bu konuda Turkiye’yi gecen birkac ulke bulunmakta. Bunlar arasinda %94,70 ile en goze carpan ulke Banglades.  %94,70 inanilmaz bir sayi.

• Friendfeed resmi blogunda yapilan aciklama
• Facebook blogunda yapilan resmi aciklama.

Bakalim Friendfeed’in, Facebook kullanicilarina erisim saglamasi Twitter – Friendfeed duzenini nasil etkileyecek.  Michael Arrington daha once Friendfeed icin, hic kimsenin kullanmayacagi en guzel uygulama olma tehlikesini yasiyor seklinde bir yazi kaleme almisti. Muhtemelen Facebook’un Friendfeed’i almasiyla bu denge Friendfeed aleyhine degisecek, cunku Facebook’un inanilmaz buyuklukte bir takipci kitlesi var ve bu kisilerin bir bolumunun Friendfeed kullanmaya baslamasi, Friendfeed’in cok hizli bir sekilde yayilmasini saglayacaktir.

Blogunuzda yazdiginiz bir yazinin Google veya diger arama motorlari tarafindan dizinlenmesi saniyeler aliyor ve direk Internet’teki insanlara ulasiyor. Facebook’ta yazdiklarinizi, arkadaslariniz ve sizinle beraber ayni gruplari paylasan insanlar okuyabiliyor. Twitter’da, Friendfeed’de yazdiklariniz eger yazilarinizi korumaya almamissaniz zaten varsayilan ayarlara bagli olarak halka acik.Youtube’a koydugunuz videolar da eger sizin tarafinizdan aksi belirtilmemisse butun insanliga acik bir sekilde yer aliyor. (Yanilmiyorsa Youtube’da videolari gizleme ozelligi sadece aramaya kapatmak icin bulunmakta, ozel -private- yaptiginiz bir video sadece aramada cikmiyor, ama linkin paylasilmasi halinde insnalar videoya ulasabiliyor).  Bu ornekleri Internet’te hizmet veren bir suru servis icin cogaltabilmek mumkun.

Bu yaziyi yazmak, az once Mashable’da okudugum bir yazidan dolayi aklima geldi. Yazidaki istatistige gore Amerikan sirketlerinin %8′i, sosyal medyada gerceklesen bir olaydan dolayi en az bir calisanini isten cikartmis. Bu gercekten de buyuk bir rakam. Diger ilginc rakamlar ise su sekilde:

• %15′i coklumedya paylasim ve gonderim kurallarini ihlal ettiginden dolayi cezalandirilmis.
• %17′si blog veya mesaj panosu kurallarini ihlal ettiginden dolayi cezalandirilmis.

Bu kurallar sirket sinirlari icin de yer alan olaylari kapsamiyor. Haberden ilginc bir resim var. Bu resim, Facebook’ta bir calisanin “Lanet olasi isimden nefret ediyorum. Patronum da zaten allahin sapigi!”, seklindeki mesajina patronunun verdiig ilginc cevabi kapsiyor. Patron lafi gercekten gedigine koymus. Patronun cevabi kisaca su sekilde. “Ilk olaram sanirsam beni Facebook’ta ekledigini unuttun. Ikincisi 5 aydir burada calisiyorsun ve escinsel oldugumu nasil anlamadin. Ucuncusu lanet olasi dedigin sey senin isin ve bunun icin sana para oduyorum. En basit seyleri bile eline yuzune bulastirman boyle dusunmeni sagliyor olabilir.  Ucuncusu yarin ise gelmeye hic zahmet etme. Gerekli formlari postaya verecegim, esyalarini almak icin de ne zaman istersen gel. Evet cok ciddiyim!” (Yaptigim tercume biraz Amerikan filmlerinin dublajini andirdigi icin orijinal resmi de asagi ekliyorum)

Peki durum boyleyse ne yapmaliyiz? Bir taraftan bakinca “butun sirlarimiz, yazdiklarimiz, dusuncelerimiz hersey meydanda” seklinde paranoyak bir ruh haline girebiliyor insan. Ancak kullandigimiz butun bu servislerin cesitli gizlilik ayarlari bulunmakta ve bunlari dogru yaptiginiz takdirde yazdigin veya paylastiginiz seyleri, sizin isteginiz disindaki hic kimse goremeyecek.

Mesela ben Twitter’i, Friendfeed’i ve blogumu tamamen acik bir sekilde kullanirken, Facebook’taki gizlilik ayarlarimda daha sıkı bir kontrol uyguluyorum. Butun bu servislerde, sonuc itibariyla kontrol tamamen sizin elinizde ve ayarlarinizi isteginize gore belirleyerek gizliliginizi kontrol altinda tutabilirsiniz.

Bu islemi gerceklestirmek icin Facebook hesabiniza giris yaptiktan sonra alt taraftaki uygulamalar sekmesinden Notes uygulamasini secin. Notes uygulamasi kisayollarda yoksa Applications’a tiklayarak cikan listede Notes’a tiklayin.

Sag taraftaki Notes Settings bolumunde  “You are not importing notes from an external blog” seklinde bir yazi goreceksiniz.

O yazinin altindaki “Import a blog” linkine tiklayin. Cikan ekrandaki adres bolumune kendi blogunuzun veya sitenizin adresini yazin ve “Start Importing” dugmesine tiklayin.

Ondan sonra cikan ekranda “Confirm Import”‘u isaretledikten sonra bundan sonra yazacaginiz butun yazilar Facebook’taki profilinize eklenecek ve boylelikle arkadaslarinizin ve ailenizin blogunuzu daha cok ziyaret etmesini saglayacaksiniz.

Facebook`ta bu kombinasyonu yaptiginizda, Facebook`ta yaptiginiz her tiklamada baloncuklar ortaya cikiyor. Google Reader`da Konami kodunu girdiginizde ise butun okunmamis ogelerinizin sayisi 30 oluyor ve sol tarafta beslemelerin bulundugu menude bir resim beliriveriyor.

Konami kodunu girebileceginiz siteler sadece Facebook ve Google Reader`la sinirli degil tabii ki. Internet`te konami kodunu girebileceginiz sitelerin listesine bu adresten ulasabilirsiniz. Tabii siteye girebilmeniz icin kodu girmeniz gerekiyor.